Czy można nie zgodzić się na wywłaszczenie pod drogę?

Odwołanie od decyzji ZRID

Wywłaszczenia pod budowę lub rozbudowę drogi to problem, który każdego roku dotyka wiele tysięcy ludzi w Polsce. Czy można nie zgodzić się na wywłaszczenie? Okazuje się, że osoby, które zostały pozbawione praw do nieruchomości w wyniku wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), posiadają możliwość złożenia odwołania. Żeby zostało ono rozpatrzone pozytywnie, to trzeba je uzasadnić, tj. strona powinna wykazać, że procedura wywłaszczeniowa została przeprowadzona z naruszeniem obowiązujących przepisów. Warto zaznaczyć, że odwołanie to powinno być skierowane do organu wyższej instancji od tego, który wydała decyzję ZRID. Przykładowo, jeżeli decyzję wydał starosta, odwołanie powinno trafić za pośrednictwem starosty do wojewody. Natomiast gdyby decyzję wydał wojewoda, należy złożyć je u wojewody, kierując do ministra do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Odwołanie trzeba złożyć w ciągu 14 dni od dnia, w którym powiadomiono stronę o wydaniu decyzji.

Złożenie odwołania od decyzji ZRID, która zawiera rygor natychmiastowej wykonalności, nie powoduje automatycznego wstrzymania realizacji projektu. Inwestycja może być kontynuowana, nawet jeżeli postępowanie odwoławcze jest w toku.

Jeżeli sprawa nie zostanie rozwiązana dla strony pozytywnie, istnieje możliwość złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę należy złożyć w ciągu 30 dni od otrzymania decyzji drugiej instancji. W przypadku niepowodzenia ostatecznym rozwiązaniem jest złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odwołanie od decyzji o odszkodowaniu

O ile powodzenie w przypadku odwoływania się od decyzji ZRID jest minimalne (tego rodzaju inwestycje przygotowuje się latami, co zmniejsza ryzyko wystąpienia nieprawidłowości), to strona, która traci swoje mienie, często może skutecznie powalczyć o otrzymanie wyższego odszkodowania. Mimo że poważne naruszenia przepisów w przypadku decyzji lokalizacyjnych są rzadkością, to wyceny nieruchomości dokonywane przez biegłych rzeczoznawców bywają nieadekwatne. Może to skutkować tym, że osoba pozbawiona własności otrzymuje mniejsze odszkodowanie, niż jest to uzasadnione. Wśród przyczyn takiego stanu rzeczy dominuje kwestia trywialna - kryterium wyboru eksperta, które sprowadza się do tego, aby jego usługa była jak najtańsze. Specjalista, pracujący pod presją czasu, zwłaszcza przy dużych projektach (drogi szybkiego ruchu, autostrady), musi przygotować wiele operatów szacunkowych, co może prowadzić do pośpiechu i braku precyzji w szacunkach.

W sytuacji, gdy istnieje podejrzenie, że kwota odszkodowania została zaniżona, strona ma prawo złożyć odwołanie. Procedura ta przebiega analogicznie, jak w przypadku kwestionowania decyzji ZRID. Następnie strona ma też prawo skarżyć do sądów.

Ważne, aby przed podjęciem decyzji o złożeniu odwołania dokładnie przeanalizować sens takiego działania. Najlepiej uczynić to, konsultując się z prawnikiem wyspecjalizowanym w tematyce wywłaszczeniowej.